കാടാമ്പുഴ ഭഗവതി ക്ഷേത്രംKadampuzha Bhagavathy Temple

വളാഞ്ചേരിക്കും കോട്ടക്കലിനുമിടയിൽ മലപ്പുറത്തെ ഗ്രാമപ്രദേശത്തുള്ള കാടാമ്പുഴ, വടക്കൻ കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും തിരക്കുള്ള ദേവീക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് – ഏറ്റവും വ്യത്യസ്തമായതും. ഇവിടെ വിഗ്രഹമില്ല. വേട്ടക്കാരിയുടെ രൂപത്തിലുള്ള പാർവ്വതി – കിരാത പാർവ്വതി – ശ്രീകോവിലിനുള്ളിൽ ഭൂമിയിലെ ഒരു ചെറിയ ദ്വാരത്തിലാണ് കുടികൊള്ളുന്നത്; പൂജകൾ അവിടേക്കാണ് അർപ്പിക്കുന്നത്.

തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങണമെന്ന പ്രാർത്ഥനയുമായാണ് ദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും ഭക്തർ എത്തുന്നത്. ദേവിക്ക് മുന്നിൽ നാളികേരം ഉടയ്ക്കുന്ന മുട്ടറുക്കലും, ചുവന്ന തെച്ചിപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് സന്നിധി മൂടുന്ന പൂമൂടലുമാണ് പ്രധാന വഴിപാടുകൾ. ശ്രീകോവിലിന് മുന്നിൽ സോപാനപ്പടികളില്ലാത്തതിനാൽ, തങ്ങളുടെ വഴിപാടുകൾ നടക്കുന്നത് ഭക്തർക്ക് അടുത്തുനിന്ന് കാണാം.

Kadampuzha, in the Malappuram countryside between Valanchery and Kottakkal, is one of the busiest Devi temples in north Kerala – and one of the most unusual. There is no idol here. The Goddess, Parvathy in the form of a huntress (Kiratha Parvathy), is worshipped in a small opening in the ground inside the sreekovil, and the poojas are offered there.

Devotees come from far and wide with one prayer above all: to have their obstacles removed. They do this through Muttarukkal, the breaking of a coconut before the Goddess, and through Poomoodal, covering the sacred spot with red thechi flowers. Because there are no steps in front of the sreekovil, people can stand close and watch their offerings being made.

മഹാഭാരതത്തിൽ നിന്നാണ് കാടാമ്പുഴയുടെ കഥ തുടങ്ങുന്നത്. പാണ്ഡവരുടെ വനവാസകാലത്ത് ശിവനിൽ നിന്ന് പാശുപതാസ്ത്രം നേടാൻ അർജ്ജുനൻ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു. അർജ്ജുനനെ പരീക്ഷിക്കാൻ ശിവനും പാർവ്വതിയും കിരാതദമ്പതികളായി എത്തി. കാട്ടുപന്നിയുടെ രൂപത്തിൽ മൂകാസുരൻ അർജ്ജുനന് നേരെ പാഞ്ഞടുത്തപ്പോൾ അർജ്ജുനനും കിരാതനും ഒരേസമയം അമ്പെയ്തു; ആരുടെ അമ്പാണ് കൊണ്ടതെന്നതിനെച്ചൊല്ലി കടുത്ത തർക്കമുണ്ടായി – ഒടുവിൽ അർജ്ജുനൻ ഭഗവാനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഇതിനിടെ പാർവ്വതിക്ക് ദാഹിച്ചപ്പോൾ ശിവൻ ഭൂമിയിലേക്ക് അമ്പെയ്ത് വെള്ളം വരുത്തിയെന്നും, സ്ഥലപ്പേര് ഈ കഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്നും നാട്ടുപാരമ്പര്യം പറയുന്നു.

ക്ഷേത്രം ആദിശങ്കരാചാര്യരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഒരു തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കിടെ ഈ വഴി കടന്നുപോകുമ്പോൾ കാട്ടുപടർപ്പിനുള്ളിൽ ഒരു ദിവ്യപ്രഭ അദ്ദേഹം കണ്ടുവെന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ധ്യാനത്തിലിരിക്കെ ആ പ്രകാശം ചുരുങ്ങി ഭൂമിയിലെ ഒരു ദ്വാരത്തിൽ മറഞ്ഞു; അത് പാർവ്വതീസാന്നിധ്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. വൃശ്ചികത്തിലെ കാർത്തിക നാളിൽ ശങ്കരാചാര്യർ ഇവിടെ ആദ്യപൂജ നടത്തി; ആ ദിവസം ഇന്നും ‘തൃക്കാർത്തിക’യായി – ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠാദിനമായി – ആഘോഷിക്കുന്നു. ദേവി ഭൂമിയിലേക്ക് മറഞ്ഞതിനാൽ വിഗ്രഹം പ്രതിഷ്ഠിച്ചില്ല; ആ ദ്വാരത്തിലേക്കാണ് ഇന്നും പൂജ.

ഒരു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ മൂന്ന് ഭാവങ്ങളിൽ ദേവിയെ ഭക്തർ ദർശിക്കുന്നു: രാവിലെ വിദ്യാദുർഗ്ഗയായി (സരസ്വതി), ഉച്ചയ്ക്ക് വേഗത്തിൽ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ത്വരിത ഭാവത്തിലുള്ള വനദുർഗ്ഗയായി, വൈകുന്നേരം ആദിദുർഗ്ഗയായി (മൂലദുർഗ്ഗ, ലക്ഷ്മി). ദേവിയോടൊപ്പം ഗണപതിയുടെ സാന്നിധ്യവുമുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന് കീഴിലുള്ള കാടാമ്പുഴ ദേവസ്വമാണ് ക്ഷേത്രഭരണം നടത്തുന്നത്; സമീപത്തെ മാടമ്പിയാർകാവ് ശിവക്ഷേത്രവും ബോർഡിന്റെ കീഴിലാണ്.

The story of Kadampuzha begins in the Mahabharata. Arjuna, during the Pandavas' exile, did penance to win the Pashupata weapon from Shiva. To test him, Shiva and Parvathy came down as a hunter couple (kiratha). When the demon Mookasura, disguised as a wild boar, charged at Arjuna, both Arjuna and the hunter shot it at once, and a fierce quarrel followed over whose arrow had killed it – until Arjuna recognised the Lord. Local tradition adds that Parvathy grew thirsty during these events, and Shiva shot an arrow into the earth to bring up water; devotees connect the name of the place with this story.

The temple itself is linked to Adi Sankaracharya. The story goes that while he was passing this way on a pilgrimage, he saw a divine radiance in the thick undergrowth. As he meditated, the light shrank and vanished into a hole in the ground, and he understood it to be the presence of Parvathy. Sankaracharya performed the first poojas here on the Karthika star of Vrischikam, and that day is still celebrated every year as Thrikkarthika, the temple's foundation day. Because the Goddess had chosen to enter the earth, no idol was installed; worship is offered to the opening itself.

Devotees see the Goddess in three forms through the day: as Vidya Durga (Saraswathi) in the morning, as Vana Durga in her quick-to-bless 'twaritha' form at noon, and as Adi Durga (Mooladurga, Lakshmi) in the evening. Ganapathi is believed to be present with her. The temple is run by the Kadampuzha Devaswom under the Malabar Devaswom Board, which also looks after the nearby Madambiyarkavu Shiva temple.